Những đám cưới miền Bắc trúng đợt rét đậm thường đẹp trong ảnh nhưng vất vả với người lớn tuổi: lễ rước dâu từ sớm tinh mơ, sân rạp lộng gió, cô dâu khoác chiếc váy mỏng, các cụ ngồi lâu trên ghế nhựa lạnh. Rét không phải là lý do để đổi kế hoạch, nhưng là lý do để lo kỹ hơn cho từng người.
Bài này đi qua những việc cụ thể: giữ ấm cho các cụ và trẻ nhỏ, giúp cô dâu chú rể chịu được những khoảng đứng ngoài trời, che gió cho rạp, sưởi an toàn và chăm khách ở xa về dự. Không có lời khuyên nào về chọn ngày; thời tiết từng đợt rét bạn theo dõi qua bản tin dự báo chính thức trong những ngày trước cưới.
Rét đậm và vì sao đám cưới cần tính riêng
Ở miền Bắc, các đợt không khí lạnh thường kéo về trong những tháng mùa đông, có đợt chỉ se lạnh, có đợt rét đậm kéo dài nhiều ngày, vùng núi có khi có băng giá. Bản tin dự báo thường báo trước vài ngày về một đợt không khí lạnh sắp tới, kèm mức nhiệt dự kiến ở đồng bằng và vùng núi.
Với đám cưới, cái lạnh tác động khác nhau lên từng nhóm người. Người trẻ khoẻ mặc thêm áo là xong; người cao tuổi, người có bệnh tim mạch, hô hấp, trẻ nhỏ thì dễ bị ảnh hưởng hơn, nhất là khi phải dậy sớm, ra ngoài trời từ lúc nhiệt độ còn thấp nhất trong ngày và ngồi lâu một chỗ.
Đám cưới lại có nhiều khoảnh khắc đứng ngoài trời: đón đoàn nhà trai ở ngõ, chụp ảnh trước cổng, làm lễ ở sân, đứng chờ xe. Mỗi khoảnh khắc chỉ vài phút, cộng lại có khi cả tiếng. Cách lo hiệu quả là rút ngắn từng khoảng đứng ngoài trời và luôn có chỗ ấm để mọi người quay vào.
Phần còn lại của bài chia theo người và theo chỗ: các cụ, cô dâu chú rể, rạp, sưởi, khách ở xa. Bạn không cần làm hết; chọn những việc hợp với nhà mình và với đợt rét thật sự rơi vào tuần cưới.
Lễ sáng sớm và đoàn rước dâu trong giá lạnh
Rút ngắn thời gian đứng ở ngõ. Đoàn nhà trai thường dừng ở đầu ngõ chờ nhà gái ra đón. Ngày rét, hai bên nên thống nhất giờ chính xác qua điện thoại để đoàn xuống xe khi nhà gái đã sẵn sàng, không đứng đợi ngoài gió.
Người bê tráp mặc áo ấm bên trong áo đồng phục. Áo dài, áo the của đội bê tráp thường mỏng. Cho các bạn mặc áo giữ nhiệt mỏng bên trong, đi tất, và có áo khoác để khoác lại ngay khi trao tráp xong.
Có chỗ ấm để đoàn ngồi ngay khi vào nhà. Gian khách đã đóng bớt cửa, nước trà nóng rót sẵn. Mười phút ngồi ấm trước khi làm lễ giúp các cụ trong đoàn lấy lại sức sau chặng xe.
Chụp ảnh ngoài trời theo từng nhóm ngắn. Thay vì gọi cả họ đứng ngoài sân chờ xếp hình, thợ ảnh chụp lần lượt từng nhóm, nhóm nào xong thì vào. Các cụ chụp sau cùng hoặc chụp trong nhà.
Nước ấm và đồ ăn nhẹ trên xe. Đoàn xuất phát sớm có khi chưa kịp ăn sáng. Một bình nước ấm, ít bánh trên mỗi xe giúp không ai bị đói lả khi trời lạnh.
Cô dâu, chú rể: giữ ấm mà vẫn đẹp
Váy cưới vai trần, áo dài lụa mỏng không được may cho ngày rét đậm. Không cần đổi trang phục, chỉ cần chuẩn bị cho những khoảng nghỉ giữa các nghi thức.
- Áo giữ nhiệt mỏng màu da mặc bên trong áo dài nếu kiểu áo cho phép; với váy hở vai, chuẩn bị áo choàng lông hoặc khăn choàng để khoác ngay khi rời chỗ chụp.
- Tất da dày và miếng dán giữ nhiệt (loại dán ngoài quần áo, theo hướng dẫn trên bao bì) giúp chân tay đỡ tê; tránh dán trực tiếp lên da hay dán lâu một chỗ.
- Chú rể có thể mặc áo len mỏng hoặc gi-lê bên trong vest; áo khoác dài để ở xe để khoác khi di chuyển.
- Một phòng chờ ấm ở nhà gái và nhà trai để cô dâu ngồi giữa các nghi thức, có ghế, có nước ấm, có gương. Phòng này không nên đặt máy sưởi sát váy.
- Nước ấm uống từng ngụm và ăn sáng đủ, đừng nhịn đói để mặc váy cho vừa; lạnh cộng đói là công thức cho cảm giác choáng.
- Người phụ trách áo khoác: giao cho phù dâu hoặc một người nhà giữ áo khoác của cô dâu chú rể, đưa ngay khi xong mỗi phần chụp ảnh.
Nếu cô dâu đang mang thai, đang có bệnh hay vừa ốm dậy, hãy rút gọn phần ngoài trời nhiều hơn nữa và hỏi bác sĩ nếu có điều gì băn khoăn.
Người cao tuổi trong ngày rét
Các cụ ông cụ bà là những người cần được lo trước tiên. Hãy sắp chỗ ngồi cho cụ ở gian trong, xa cửa ra vào và xa chỗ gió lùa; ghế có đệm hoặc lót chăn mỏng; một chiếc chăn hay áo khoác để sẵn trên lưng ghế. Nước trà, nước ấm luôn có trên bàn của cụ.
Giờ đến và giờ về của cụ không nhất thiết theo giờ chung. Với các cụ yếu, con cháu có thể đưa cụ tới ngay trước nghi thức chính rồi đưa về khi xong, không ngồi suốt buổi. Với đám ở quê, nếu nhà cụ ở gần, để cụ về nghỉ trưa rồi quay lại cũng là cách hay.
Mỗi cụ nên có một người con cháu được giao "trông cụ" trong ngày: dìu khi đi lại, nhắc mặc thêm áo, để ý khi cụ mệt. Người lớn tuổi đôi khi ngại làm phiền nên không nói ra khi thấy lạnh hay mệt.
Nếu thấy cụ có dấu hiệu bất thường như run không dứt dù đã ủ ấm, lơ mơ, nói khó, đau tức ngực hay khó thở, đừng chờ hết lễ: đưa cụ vào chỗ ấm, gọi người nhà có hiểu biết y tế nếu có, và gọi cấp cứu 115 khi cần. Cụ đang dùng thuốc thường ngày thì nhắc mang theo và uống đúng giờ như mọi hôm.
Sưởi ấm an toàn: những loại hay dùng và rủi ro đi kèm
Ngày rét, nhiều nhà mang mọi thứ có thể sưởi ra dùng cùng lúc. Mỗi loại có rủi ro riêng, và có một loại tuyệt đối không dùng trong phòng kín.
| Cách sưởi | Rủi ro chính | Dùng thế nào cho an toàn |
|---|---|---|
| Than củi, than tổ ong | Sinh khí độc không màu không mùi, có thể gây ngộ độc chết người trong phòng kín | Không đốt trong phòng ngủ, phòng kín, phòng cô dâu; chỉ dùng ngoài trời thoáng nếu buộc phải dùng |
| Quạt sưởi, máy sưởi điện | Cháy rèm, cháy vải, quá tải ổ điện | Đặt cách xa váy, rèm, chăn; không cắm chung ổ với nhiều thiết bị; tắt khi không có người |
| Đèn sưởi | Bỏng khi chạm, cháy vật dụng gần | Treo cao hoặc đặt chắc, xa tầm tay trẻ em |
| Điều hoà hai chiều | Khô không khí, chênh nhiệt khi ra vào | Để mức vừa phải, không chỉnh quá nóng so với ngoài trời |
| Bếp ga mini | Rò ga, cháy nổ, sinh khí độc | Chỉ để nấu, không dùng để sưởi trong phòng hay trong rạp |
Hằng năm vẫn có những tai nạn ngộ độc do đốt than sưởi trong phòng đóng kín cửa; phòng trang điểm cô dâu, phòng các cụ nằm nghỉ là những chỗ dễ có người mang chậu than vào vì thương. Hãy dặn cả nhà từ trước: sưởi bằng điện, mặc thêm áo, đắp thêm chăn, không mang than vào phòng.
Rạp và tiệc ngoài trời ngày rét
Với đám ở quê làm rạp ngoài sân, gió lùa là vấn đề lớn hơn nhiệt độ. Một vài việc giúp rạp ấm hơn rõ rệt.
- Hỏi bên dựng rạp về vách che gió. Vách quây kín các mặt hứng gió, chừa lối ra vào ở phía khuất gió.
- Xếp bàn của người cao tuổi và trẻ nhỏ vào giữa rạp hoặc sát tường nhà, không ở mép rạp.
- Phục vụ món nóng sát giờ ăn. Bàn với đội nấu cỗ để canh, lẩu, món hầm ra sau cùng và còn nóng; đồ nguội để ngoài lâu trong trời lạnh vẫn có thể hỏng, đừng chủ quan.
- Có nước nóng, trà gừng ở bàn đón khách. Đây là món khách nhớ lâu hơn mọi chi tiết trang trí.
- Nhắc khách về chuyện rượu. Chén rượu cho cảm giác ấm người nhưng không giúp giữ nhiệt; người đã uống ngồi ngoài trời lạnh, rồi chạy xe về trong gió, là tình huống nguy hiểm. Đã uống thì không lái xe.
- Rút ngắn chương trình ngoài trời buổi tối. Nếu tiệc tối ngoài sân, chương trình gọn, khách về sớm hơn ngày thường cũng là điều dễ hiểu.
Khách ở xa về quê dự cưới mùa rét
Nhắc khách mang áo ấm. Người ở thành phố, nhất là người từ miền Nam ra, thường đánh giá thấp cái rét ở quê, ở vùng núi. Một dòng nhắc trong tin nhắn mời giúp họ chuẩn bị đúng.
Chỗ ngủ đủ chăn và có nước nóng. Khách ngủ lại cần chăn dày, đệm hoặc chiếu có lót, nước nóng để tắm. Bình nóng lạnh nên được kiểm tra trước, đường điện an toàn.
Đường về buổi tối. Đường quê mùa rét tối sớm và có thể có sương. Khuyến khích khách về trước khi trời tối hẳn, hoặc nghỉ lại một đêm nếu đường xa.
Trẻ nhỏ đi cùng. Gợi ý gia đình có con nhỏ mang đủ quần áo thay, mũ, tất; bố trí cho các cháu một góc chơi trong nhà thay vì chạy ngoài sân gió.
Khách đi xe máy đường dài. Chạy xe máy hàng trăm cây số trong gió rét làm người lái mỏi và lạnh cóng tay, phản xạ chậm hơn. Gợi ý khách đi từ hôm trước, nghỉ dọc đường, đeo găng tay và khẩu trang dày, hoặc đi chung xe ô tô với họ hàng nếu được.
Phòng ngủ có sưởi điện thì dặn kỹ. Nếu cho khách mượn máy sưởi trong phòng ngủ, dặn đặt xa chăn màn, tắt trước khi ngủ say hoặc dùng loại có hẹn giờ. Tuyệt đối không mang than vào phòng, kể cả khi khách bảo quen dùng ở nhà.
Câu hỏi thường gặp
Cưới vào đợt rét đậm có nên làm lễ rước dâu muộn hơn để đỡ lạnh không?
Giờ làm lễ là việc hai nhà bàn với nhau. Nếu nhà linh hoạt được, lùi một chút cho trời bớt lạnh là lựa chọn hợp lý; nếu không, hãy rút ngắn phần đứng ngoài trời và chuẩn bị chỗ ấm cho đoàn.
Có nên đốt chậu than trong phòng cô dâu trang điểm cho ấm không?
Không. Đốt than trong phòng kín có thể gây ngộ độc khí nguy hiểm tới tính mạng. Hãy dùng máy sưởi điện đặt xa váy áo, hoặc điều hoà hai chiều, và mở hé cửa khi phòng đông người.
Váy cưới hở vai mà trời rét thì làm sao để không bị lạnh khi chụp ảnh?
Khoác áo choàng hoặc khăn giữa các lần chụp, chỉ cởi ra lúc bấm máy, chụp theo từng phần ngắn và quay vào chỗ ấm ngay. Ăn sáng đủ, uống nước ấm cũng giúp cơ thể chịu lạnh tốt hơn.
Cụ nhà có bệnh tim, trời rét có nên đi dự cưới cháu không?
Gia đình nên hỏi bác sĩ đang theo dõi cụ. Nếu cụ đi được, giữ ấm kỹ, ngồi trong nhà, có người đi kèm, mang thuốc thường ngày và về sớm. Thấy đau ngực, khó thở thì gọi cấp cứu ngay.
Khách uống rượu bảo "uống cho ấm người" thì nên nói thế nào?
Nói nhẹ nhàng rằng rượu chỉ cho cảm giác ấm, ngồi ngoài gió vẫn mất nhiệt, và đã uống thì nhà sẽ gọi xe hoặc người đưa về. Người nhà nên chủ động chuyện này từ đầu tiệc.