Khi bố mẹ muốn làm cưới to còn hai bạn muốn làm gọn, cuộc tranh luận hiếm khi thật sự là về số mâm cỗ. Phía sau mong muốn làm to của bố mẹ thường là những điều khác: muốn đáp lễ người đã mời mình suốt mấy chục năm, muốn họ hàng thấy con mình được lo chu đáo, muốn có một ngày để tự hào. Phía sau mong muốn làm gọn của hai bạn cũng có lý do riêng — sức lực, tiền bạc, tính cách, hoặc cách nhìn khác về một ngày quan trọng.
Bài này viết từ góc của hai bạn: hiểu điều bố mẹ thật sự lo, chuẩn bị cuộc nói chuyện, và năm phương án dung hoà mà nhiều gia đình đã chọn. Chuyện hai nhà thông gia khác ý nhau đã có bài riêng trong cẩm nang cưới hỏi; ở đây chỉ bàn giữa hai bạn với bố mẹ của chính mình.
Bố mẹ muốn làm to thường vì những điều này
Nợ nghĩa tình cần đáp. Bố mẹ đã đi hàng trăm đám cưới con nhà người quen trong nhiều năm. Với nhiều người lớn, đám cưới của con là dịp duy nhất để mời lại, để giữ "có đi có lại" với họ hàng, đồng nghiệp cũ, hàng xóm. Không làm tiệc, bố mẹ thấy như mình mang nợ.
Thể diện với họ hàng, làng xóm. Ở nhiều nơi, đám cưới là dịp cả họ nhìn vào để đánh giá một gia đình. Bố mẹ lo người ta nghĩ nhà mình khó khăn, hoặc con mình cưới vội có chuyện gì.
Mong được một ngày trọn vẹn. Có bố mẹ đã không có đám cưới đàng hoàng thời trẻ vì hoàn cảnh, và muốn bù cho con. Mong muốn này rất thật và đáng được tôn trọng, dù cách thể hiện có lúc thành áp lực.
Đó là đám cưới của cả nhà. Với nhiều người lớn, đám cưới không chỉ của hai bạn mà là việc lớn của gia đình, dòng họ. Họ thấy mình có quyền góp ý, vì họ cũng đứng ra mời, ra chào khách.
Lo con sẽ hối tiếc. Bố mẹ sợ sau này con xem lại không có gì, không có ảnh tiệc, không có kỷ niệm với bạn bè. Lo lắng này có cơ sở với một số người, và hai bạn nên tự hỏi mình thật lòng.
Trước khi nói: hai bạn phải cùng một ý
Cuộc nói chuyện với bố mẹ hỏng nhanh nhất khi hai bạn không thật sự đồng lòng. Bố mẹ sẽ nhận ra ngay người nào đang dao động, và kéo người đó về phía mình. Vì vậy, trước khi nói với ai, hai bạn ngồi với nhau trả lời rõ: mình muốn làm gọn đến mức nào, vì sao, phần nào nhất định không nhượng, phần nào có thể nhượng.
Nên phân biệt lý do để nói và lý do riêng. Lý do để nói là những điều bố mẹ chấp nhận được: muốn dành sức cho cuộc sống sau cưới, muốn lễ được làm kỹ hơn thay vì tiệc đông, không có thời gian vì công việc. Lý do riêng có thể là những điều không tiện nói thẳng, như ngại một số họ hàng, hay không muốn bố mẹ vay mượn để làm tiệc. Không cần nói hết, nhưng cũng đừng bịa lý do — người lớn sẽ hỏi vặn và lý do bịa sẽ đổ.
Mỗi người nên tự nói với bố mẹ mình. Một người con nói với bố mẹ ruột thì được nghe nhiều hơn, và bố mẹ không có cảm giác "con dâu, con rể xúi". Nguyên tắc này áp dụng cho cả hai phía, không phân biệt nhà trai hay nhà gái.
Cuối cùng, chuẩn bị tinh thần rằng cuộc nói chuyện đầu tiên thường không xong. Người lớn cần thời gian để nghĩ, hỏi ý người khác, có khi giận vài hôm. Đó là bình thường, không phải thất bại.
Dẫn cuộc nói chuyện theo năm bước
Không có kịch bản đúng cho mọi gia đình, nhưng trình tự dưới đây giúp cuộc nói chuyện ít căng hơn. Nên chọn lúc bố mẹ thong thả, không phải trong bữa cơm có khách hay lúc đang mệt.
- Bắt đầu bằng việc hỏi: "Bố mẹ hình dung đám cưới của tụi con thế nào?" Nghe hết, không ngắt lời, ghi nhận những điều bố mẹ quan tâm nhất.
- Nói lại điều mình nghe được: "Con hiểu bố mẹ lo nhất là chuyện mời lại họ hàng đã mời nhà mình." Bố mẹ thấy được hiểu thì bớt phòng thủ.
- Trình bày mong muốn của hai bạn, bắt đầu bằng những gì sẽ giữ: lễ gia tiên đầy đủ, bữa cơm với họ hàng, ảnh cưới. Sau đó mới nói phần muốn bỏ hoặc thu nhỏ.
- Đưa ra phương án cụ thể nhắm vào đúng điều bố mẹ lo — ví dụ nếu lo đáp nghĩa thì đề xuất một bữa riêng do bố mẹ mời bạn bè của bố mẹ.
- Hẹn thời gian quyết định: "Bố mẹ nghĩ thêm, cuối tuần mình nói tiếp nhé." Không ép trả lời ngay.
Điều cần tránh nhất là biến cuộc nói chuyện thành tranh luận đúng sai. Bố mẹ không sai khi muốn làm to, hai bạn không sai khi muốn làm gọn. Mục tiêu là tìm một đám cưới mà cả hai bên có thể đứng vào được.
Năm phương án dung hoà nhiều nhà đã chọn
Phần lớn bất đồng được giải quyết không phải bằng việc một bên thắng, mà bằng một phương án nằm giữa. Bảng dưới gom các cách hay gặp, kèm điều bố mẹ được và điều hai bạn được.
| Phương án | Bố mẹ được gì | Hai bạn được gì |
|---|---|---|
| Tách hai tiệc: bố mẹ mời khách của bố mẹ một bữa, hai bạn mời bạn bè một bữa nhỏ | Đáp được nghĩa tình với người quen của mình | Tiệc của mình gọn, đúng người mình muốn mời |
| Giữ lễ đầy đủ, làm tiệc vừa phải | Phần lễ trang trọng, họ hàng thấy chu đáo | Bớt phần đông khách, không phải chào hàng chục bàn |
| Tiệc trà hoặc tiệc ngọt mở cửa ở nhà thay cỗ mặn | Hàng xóm, họ hàng vẫn đến chúc được | Không phải lo cỗ, không có rượu bia nhiều |
| Làm lễ gọn bây giờ, tiệc báo hỷ hoặc tiệc kỷ niệm sau | Vẫn có một dịp để mời, chỉ lùi thời gian | Qua được giai đoạn bận rộn, có thời gian chuẩn bị |
| Bố mẹ đứng ra tổ chức và lo phần tiệc theo ý mình, hai bạn chỉ tham gia | Làm đúng như mong muốn | Không phải gánh việc tổ chức, chỉ cần có mặt |
Phương án cuối cùng hợp với những nhà bố mẹ có sức và có điều kiện, còn hai bạn thật sự chỉ ngại phần lo toan chứ không ngại đông người. Nhưng nếu hai bạn không muốn đứng trước đông khách, phương án đó sẽ làm ngày cưới thành ngày khó chịu. Hãy tự hỏi rõ mình ngại điều gì trước khi chọn.
Những câu nên tránh khi nói với bố mẹ
Cuộc nói chuyện có thể đổ chỉ vì một câu nói lỡ. Những câu dưới đây nghe qua thì bình thường, nhưng thường làm người lớn tổn thương hoặc nổi nóng.
- "Đám cưới của tụi con, tụi con quyết." Đúng một phần, nhưng với nhiều bố mẹ, câu này nghĩa là họ bị gạt ra khỏi việc lớn nhất đời con.
- "Làm to tốn tiền vô ích." Câu này coi nhẹ những gì bố mẹ thấy là nghĩa tình, và ngầm chê cách bố mẹ đã sống mấy chục năm.
- "Bây giờ ai còn làm vậy nữa." Bố mẹ sống trong cộng đồng của họ, nơi người ta vẫn làm vậy. So với "bây giờ" của hai bạn không giúp gì.
- "Nhà người ta cưới gọn mà có sao đâu." So sánh với nhà khác dễ khiến bố mẹ thấy con không coi trọng hoàn cảnh riêng của nhà mình.
- "Nếu bố mẹ muốn thì bố mẹ tự làm, tụi con không tham gia." Câu này đẩy mọi thứ thành đối đầu và rất khó rút lại.
Thay vào đó, nên dùng những câu bắt đầu bằng mong muốn của mình và sự ghi nhận đối với bố mẹ: "Tụi con hiểu bố mẹ muốn…, tụi con thì mong…, mình thử thế này được không ạ?"
Khi tiền là điểm nghẽn
Không ít trường hợp, hai bạn muốn làm gọn vì không muốn bố mẹ tốn kém hoặc phải vay mượn, còn bố mẹ thì khăng khăng "bố mẹ lo được". Đây là chỗ khó nói nhất, vì nói thẳng dễ làm bố mẹ tự ái.
Một cách tiếp cận là nói về ưu tiên thay vì về khả năng: "Tụi con muốn nếu có khoản đó thì dành cho việc lớn hơn, như bố mẹ sửa nhà hoặc tụi con lo chỗ ở." Câu này không chạm vào khả năng tài chính của bố mẹ, mà đưa ra một lựa chọn khác có ý nghĩa.
Nếu biết rõ bố mẹ định vay để làm tiệc, hai bạn có quyền nói rằng mình không muốn bắt đầu cuộc sống vợ chồng khi bố mẹ đang mang nợ vì mình. Không ai nên khuyên vay để làm đám cưới; nếu gia đình đã nghĩ đến chuyện đó, đó là lúc cần dừng lại cân nhắc kỹ.
Chi tiết về dự trù và chia khoản chi cho đám cưới đã có bài riêng ở các chuyên mục về ngân sách cưới; ở đây chỉ bàn cách nói chuyện.
Khi đã thống nhất, giữ lời cho trọn
Một phương án dung hoà chỉ bền nếu cả hai bên giữ đúng phần mình. Nếu đã đồng ý để bố mẹ mời bạn của bố mẹ một bữa, hai bạn nên có mặt vui vẻ, không tỏ ra miễn cưỡng. Nếu bố mẹ đã đồng ý chỉ làm lễ và tiệc nhỏ, hai bạn nên giúp bố mẹ trả lời họ hàng, không để bố mẹ một mình đối mặt với câu hỏi.
Nên viết lại phương án đã thống nhất thành vài dòng và gửi vào nhóm gia đình: lễ ngày nào, tiệc thế nào, ai mời ai. Viết ra giúp không ai nhớ mỗi người một kiểu, và giảm việc phương án bị thay đổi dần qua những cuộc gọi lẻ.
Cuối cùng, nhớ rằng bố mẹ cũng nhượng bộ. Một lời cảm ơn rõ ràng — "con cảm ơn bố mẹ đã chiều tụi con" — có giá trị lớn hơn hai bạn tưởng. Nhiều người lớn chỉ cần nghe câu đó để thấy sự nhượng bộ của mình có ý nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ nhất quyết muốn làm cưới to thì có nên chiều theo không?
Tuỳ việc hai bạn ngại điều gì. Nếu chỉ ngại lo toan mà bố mẹ sẵn lòng đứng ra lo, chiều theo có thể là món quà cho bố mẹ. Nếu hai bạn thật sự không muốn đứng trước đông khách hoặc phải vay mượn, nên tìm phương án dung hoà thay vì chiều hoàn toàn.
Ai nên là người nói chuyện với bố mẹ về việc làm cưới gọn?
Mỗi người nên tự nói với bố mẹ ruột của mình, sau khi hai bạn đã thống nhất. Bố mẹ dễ nghe con ruột hơn và không có cảm giác bị người kia tác động. Sau đó hai nhà mới gặp nhau để bàn chung.
Bố mẹ giận vì con không muốn làm tiệc lớn thì phải làm sao?
Cho bố mẹ thời gian, không ép trả lời ngay. Quay lại nói chuyện khi không khí đã dịu, bắt đầu bằng những gì sẽ giữ và đưa ra phương án nhắm vào đúng điều bố mẹ lo. Có thể nhờ một người lớn được bố mẹ tin cậy nói giúp.
Có nên để bố mẹ tự tổ chức tiệc riêng cho khách của bố mẹ không?
Đây là phương án nhiều nhà chọn và thường hiệu quả: bố mẹ đáp được nghĩa tình, hai bạn giữ được tiệc gọn của mình. Điều kiện là hai bạn có mặt vui vẻ trong tiệc của bố mẹ, không coi đó là nghĩa vụ miễn cưỡng.
Nếu bố mẹ định vay tiền để làm cưới to thì sao?
Hai bạn nên nói thẳng rằng mình không muốn bố mẹ mang nợ vì đám cưới của con. Nói về ưu tiên thay vì khả năng tài chính để bố mẹ không tự ái, và đề xuất dành khoản đó cho việc khác có ý nghĩa hơn với cả nhà.
Hai bạn mỗi người một ý thì có nên nói với bố mẹ không?
Chưa nên. Hai bạn cần thống nhất trước, vì bố mẹ sẽ nhận ra người đang dao động và cuộc nói chuyện sẽ thành ba bốn phía. Nếu hai bạn mãi không thống nhất được, đó là chuyện cần giải quyết giữa hai người trước tiên.