Ông bà và trẻ nhỏ có thể đi dự đám cưới xa an toàn nếu được hỏi thật lòng trước khi mời, được chuẩn bị riêng cho chuyến đi, và mỗi người có một người kèm cụ thể chứ không phải “cả nhà cùng để ý”. Đây là hai nhóm khách dễ mệt nhất, dễ gặp chuyện nhất trên đường dài, và cũng là những người mà sự có mặt làm đám cưới ấm nhất.
Bài này là phần thực hành dành cho người trong nhà được giao chăm ông bà hoặc trẻ nhỏ trong chuyến đi: chuẩn bị gì trước, trên đường thế nào, giấc ngủ và giờ giấc ở nơi xa, việc của người kèm, và những dấu hiệu nghĩa là phải đưa đi khám. Bài không thay lời khuyên của bác sĩ với từng người.
Hỏi thật trước khi mời đi
Nhiều ông bà nói “được, bà đi được” vì không muốn làm cháu buồn, rồi mệt rã rời sau chuyến xe tám tiếng. Trước khi đưa ông bà vào danh sách đi xa, hãy hỏi cụ thể thay vì hỏi chung: chuyến đi mất bao lâu, có đoạn đèo hay đi máy bay, phải ngủ lại mấy đêm, có phải đi bộ trên cát hay leo dốc không. Nói rõ cả phương án ông bà ở nhà: ai ở cùng, cháu sẽ ghé thăm trước khi đi và kể lại sau khi về.
Nếu ông bà đang có bệnh mạn tính hoặc vừa ốm dậy, gia đình nên hỏi bác sĩ đang theo dõi về việc đi đường dài và ở xa vài ngày. Bác sĩ có thể dặn thêm những điều riêng, như uống thuốc theo giờ khi đổi múi sinh hoạt, hay tránh một số hoạt động. Quyết định đi hay không là của ông bà và gia đình, sau khi đã có đủ thông tin.
Với trẻ nhỏ, câu hỏi là của bố mẹ: con có quen đi xa không, có say xe không, đang ở giai đoạn nào về giấc ngủ, có đang ốm vặt không. Không phải mọi đứa trẻ đều hợp đi đám cưới xa; để con ở nhà với người thân tin cậy cũng là một lựa chọn đúng, không phải là thiệt cho con.
Người lớn tuổi: chuẩn bị trước chuyến đi
Phần chuẩn bị nên làm cùng ông bà vài ngày trước khi đi, không dồn vào tối hôm trước. Danh sách dưới đây là gợi ý chung:
- Thuốc thường dùng đủ cho cả chuyến, cộng thêm vài ngày dự phòng nếu bị kẹt đường, để trong hành lý xách tay chứ không ký gửi.
- Đơn thuốc hoặc sổ theo dõi bệnh, ghi tên thuốc đang dùng, để đưa bác sĩ xem nếu phải đi khám ở nơi xa.
- Giấy tờ tuỳ thân hợp lệ theo quy định hiện hành, nhất là khi đi máy bay; người kèm giữ một bản chụp.
- Kính đọc, kính dự phòng, máy trợ thính và pin nếu có.
- Giày dép quen chân, đế chống trơn, không mang giày mới lần đầu.
- Áo ấm, khăn, chăn mỏng, vì máy lạnh trên xe và đêm ở vùng cao có thể lạnh.
- Gậy hoặc khung tập đi nếu ông bà đang dùng, và hỏi trước nơi ở có xe lăn cho mượn không.
- Một tờ ghi tên, nơi ở trong chuyến đi và số liên lạc của người kèm, để trong túi áo ông bà.
Người kèm nên biết giờ uống thuốc của ông bà và những thứ ông bà không ăn được. Đừng phụ thuộc vào trí nhớ của ông bà trong những ngày đi lại, ăn uống, ngủ nghỉ đều khác thường lệ.
Trên đường: nghỉ chặng, nước uống và nhà vệ sinh
Dừng nghỉ đều đặn. Đường bộ dài nên dừng nghỉ sau mỗi khoảng một hai tiếng để ông bà đứng dậy đi lại, duỗi chân, đi vệ sinh. Ngồi lâu một chỗ không tốt cho người lớn tuổi, nhất là người ít vận động.
Nước uống trong tầm tay. Nhiều ông bà cố tình uống ít để khỏi phải đi vệ sinh trên đường. Hãy nói trước với bên xe về các điểm dừng để ông bà yên tâm uống đủ nước, tránh mệt vì thiếu nước.
Chỗ ngồi thuận tiện. Ông bà ngồi hàng đầu, gần cửa, có người kèm bên cạnh. Trên máy bay, chọn ghế gần lối đi để dễ đứng dậy.
Ăn nhẹ, đúng bữa. Bữa ăn trên đường nên nhẹ, dễ tiêu, đúng giờ quen. Với người đang dùng thuốc phải uống kèm bữa, người kèm nhắc giờ.
Trẻ nhỏ cần nhịp riêng. Trẻ cần dừng để chạy nhảy, thay tã, ăn dặm. Nếu cả xe đoàn không dừng theo nhịp của trẻ được, gia đình có trẻ nhỏ nên đi xe riêng để chủ động.
Say xe ở trẻ. Cho trẻ ngồi nhìn ra phía trước, ăn nhẹ trước khi đi, mở hé cửa cho thoáng khi được. Việc dùng thuốc chống say xe cho trẻ phải hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về độ tuổi và loại phù hợp; người lớn trong đoàn không tự cho trẻ uống.
Trẻ nhỏ theo độ tuổi: điều cần lo và gợi ý
Mỗi lứa tuổi có nhu cầu khác nhau khi đi xa. Bảng dưới là gợi ý chung để bố mẹ chuẩn bị; với trẻ có bệnh hoặc nhu cầu riêng, hỏi bác sĩ của con.
| Độ tuổi | Điều cần lo | Gợi ý |
|---|---|---|
| Dưới một tuổi | Giấc ngủ, bú, thay tã, giữ ấm | Mang đủ đồ dùng quen, xin cũi ở nơi ở, giữ giờ ngủ gần với ở nhà |
| Một đến ba tuổi | Chạy nhảy, đi lạc, ngã, cho đồ vào miệng | Một người lớn trông riêng, khoá ban công, cất đồ nhỏ xa tầm với |
| Ba đến sáu tuổi | Mệt và quấy vào buổi tối, gần nước | Nghỉ trưa, rời tiệc sớm, không ra hồ bơi hay biển nếu không có người lớn trong tầm với |
| Từ sáu tuổi trở lên | Chơi theo nhóm, tự đi xa khỏi người lớn | Dặn chỗ hẹn gặp, cho trẻ thuộc tên người kèm, không đi ra biển một mình |
Với mọi lứa tuổi, dặn trẻ học thuộc hoặc mang theo tờ giấy có tên bố mẹ và cách liên lạc. Ở nơi đông người lạ như khu nghỉ ngày cưới, trẻ đi lạc dễ hơn bố mẹ nghĩ.
Giấc ngủ là thứ dễ xáo trộn nhất khi trẻ đi xa: giường lạ, phòng lạ, tiếng ồn tiệc tùng và giờ giấc người lớn. Mang theo vài món quen như gối nhỏ, chăn, con thú bông, giữ nghi thức trước khi ngủ như ở nhà, và chấp nhận rằng hai đêm đầu con có thể ngủ kém. Đừng xếp gia đình có trẻ nhỏ vào phòng sát khu tiệc hay khu nhóm bạn trẻ thức khuya.
Người kèm: mỗi người cần chăm có một người chăm cụ thể
Trong đám cưới, mọi người đều bận: bố mẹ hai bạn tiếp khách, anh chị em lo việc, bạn bè vui chơi. Chính vì ai cũng nghĩ có người khác đang để ý, ông bà có thể ngồi một mình ở góc tiệc nóng nực, và một đứa bé có thể đi lạc ra hồ bơi. Cách chắc nhất là giao cụ thể: ông bà nội có cô út kèm, bé hai tuổi có bố trông trong buổi lễ và mẹ trông trong buổi tiệc.
Người kèm không phải là người làm thay mọi thứ, mà là người luôn biết người mình chăm đang ở đâu, cảm thấy thế nào. Họ nhắc uống nước, uống thuốc, đưa đi vệ sinh, đưa về nghỉ khi mệt, và là người đầu tiên nhận ra khi có gì bất thường. Người kèm nên là người không uống rượu trong thời gian mình phụ trách.
Ghi tên người kèm vào danh sách đoàn để người dẫn đoàn và đội lo việc biết hỏi ai. Khi người kèm cần làm việc khác, ví dụ chụp ảnh cùng gia đình, họ phải giao lại cho một người cụ thể trong khoảng thời gian đó, không để trống. Một câu như “em trông bà mười lăm phút nhé” là đủ, nhưng phải nói thành lời.
Trong ngày cưới: giờ giấc, chỗ ngồi và chỗ nghỉ
Giữ giờ nghỉ trưa. Ông bà và trẻ nhỏ nên được nghỉ trưa trong ngày cưới, kể cả khi đó là ngày bận nhất. Một giấc ngắn giúp họ đủ sức dự lễ và tiệc buổi chiều tối.
Chỗ ngồi tránh nắng, gió, loa. Ghế của ông bà ở nơi râm mát, tránh gió lùa, cách xa loa lớn, gần lối ra và gần nhà vệ sinh. Trẻ nhỏ ngồi cùng bố mẹ ở chỗ dễ đưa ra ngoài khi quấy.
Rời tiệc sớm không phải là thất lễ. Nói trước với ông bà rằng ông bà có thể về nghỉ bất cứ lúc nào. Nhiều người lớn tuổi cố ngồi tới cuối vì sợ con cháu buồn.
Đồ ăn phù hợp. Báo trước với bên tiệc về món mềm, ít cay cho người lớn tuổi và món phù hợp cho trẻ. Tránh để trẻ nhỏ ăn những món dễ hóc như hạt, xương nhỏ khi không có người lớn bên cạnh.
Một chỗ yên tĩnh gần tiệc. Một phòng nhỏ hoặc góc riêng gần nơi tiệc, có ghế, nước, để ông bà nghỉ chân hay bố mẹ ru con ngủ mà không phải đi xa.
Dấu hiệu cần đi khám và những gì nên biết sẵn
Không ai muốn nghĩ tới chuyện ốm đau trong ngày vui, nhưng chuẩn bị sẵn giúp bạn bình tĩnh khi có chuyện. Từ ngày khảo sát, ghi lại cơ sở y tế gần nơi ở nhất, đường đi, và hỏi bên chỗ ở có hỗ trợ đưa khách đi khám không. Người kèm của ông bà và của trẻ nhỏ đều cần biết thông tin này.
Với người lớn tuổi, các dấu hiệu như đau ngực, khó thở, nói khó, yếu một bên người, lú lẫn đột ngột, ngã đập đầu, hay mệt lả không gượng dậy được là những lúc phải gọi 115 hoặc đưa đi cấp cứu ngay, không chờ hết tiệc. Với trẻ nhỏ, sốt cao, li bì, nôn nhiều, khó thở, hay có tai nạn như ngã, đuối nước dù đã tỉnh lại, đều cần được đưa đi khám. Đây không phải danh sách đầy đủ; khi băn khoăn, hãy chọn đi khám.
Mang theo đơn thuốc, sổ theo dõi bệnh và giấy tờ tuỳ thân của người bệnh khi đi khám. Báo cho đầu mối của đội lo việc để họ sắp người thay vị trí của bạn trong buổi tiệc, và để cô dâu chú rể không bị gọi ra giữa chừng nếu không cần. Sức khoẻ của khách luôn quan trọng hơn lịch trình; một đám cưới có người thân phải nhập viện vì cố ngồi tiếp mới là điều cả nhà tiếc nhất.
Câu hỏi thường gặp
Ông bà ngoài tám mươi có nên đi dự cưới xa không?
Tuỳ sức khoẻ và mong muốn của ông bà. Hỏi bác sĩ đang theo dõi nếu có bệnh mạn tính, nói rõ chuyến đi dài bao lâu và có gì vất vả. Nếu đi, cần người kèm suốt chuyến, phòng gần, ít bậc thang và lịch nghỉ đều.
Trẻ dưới một tuổi đi máy bay dự cưới cần lưu ý gì?
Hỏi hãng bay về quy định cho trẻ sơ sinh và giấy tờ cần mang theo quy định hiện hành. Cho bé bú hoặc ngậm khi máy bay cất và hạ cánh có thể giúp bé đỡ khó chịu ở tai. Mang đủ đồ dùng trong hành lý xách tay.
Có nên cho trẻ nhỏ ở lại tiệc tối muộn không?
Thường không nên. Trẻ mệt dễ quấy, ngã, và bố mẹ cũng không vui được. Cho trẻ dự phần đầu buổi tiệc rồi về nghỉ với một người lớn trông, hoặc thay phiên giữa bố và mẹ.
Người kèm ông bà nên là ai?
Một người con cháu ông bà tin cậy, quen chăm ông bà, không phải lo nhiều việc khác trong đám cưới và không uống rượu trong thời gian phụ trách. Người đó cần biết giờ uống thuốc và những điều cần lưu ý về sức khoẻ của ông bà.
Trẻ hay say xe thì chuẩn bị thế nào?
Cho trẻ ngồi nhìn về phía trước, ăn nhẹ trước khi đi, tránh xem điện thoại trên xe, dừng nghỉ thường xuyên. Nếu cân nhắc dùng thuốc, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về độ tuổi và loại phù hợp, không tự cho trẻ dùng thuốc của người lớn.
Làm sao để ông bà không cố quá sức vì sợ con cháu buồn?
Nói trước, rõ ràng và nhiều lần rằng ông bà có thể về nghỉ bất cứ lúc nào, không cần dự hết mọi phần. Người kèm chủ động đề nghị đưa ông bà về khi thấy mệt, thay vì chờ ông bà lên tiếng.