TrongDai.comTrọng Đại
Tái hôn và cưới tuổi trung niên

Chủ hôn khi bố mẹ đã mất hoặc tuổi cao: nhờ ai đứng ra và xếp vai trong lễ cưới

Người cưới muộn hoặc tái hôn khi bố mẹ đã mất hay quá yếu: chọn ai làm chủ hôn, cách mời, chia vai lễ gia tiên và tiệc, giữ sức cho bố mẹ già.

Elderly Vietnamese man in a dark ao dai seated beside a family altar in a Nam Dinh countryside home, younger relatives standing behind him, viewed from behind, morning light

Khi bố mẹ đã mất hoặc đã quá yếu, người làm chủ hôn thường là người lớn nhất còn lại trong gia đình mà bạn kính trọng và hai bên chấp nhận: anh chị cả, chú bác, cô dì, hoặc chính bạn cùng một người lớn trong họ. Không có quy định nào bắt buộc chủ hôn phải là bố.

Người cưới ở tuổi bốn mươi, năm mươi hay người tái hôn thường gặp hoàn cảnh này nhiều hơn người cưới sớm. Bài dưới đây giúp bạn chọn người, mời người ấy, chia vai trong lễ gia tiên và trong tiệc, và sắp xếp để bố mẹ còn sống nhưng đã yếu vẫn có mặt mà không quá sức. Trường hợp bố mẹ đã ly hôn có bài riêng trong cẩm nang cưới hỏi chung.

Chủ hôn làm những việc gì

Trong đám cưới Việt, chủ hôn là người đại diện gia đình đứng ra trong những phần có tính nghi lễ: thưa chuyện với nhà bên kia trong lễ ăn hỏi, làm lễ trước bàn thờ gia tiên, nói lời cảm ơn khách và trao lời dặn cho đôi trẻ. Ở nhiều nhà, chủ hôn còn là người quyết những việc lớn như ngày giờ, quy mô, mời ai đại diện.

Với người cưới muộn, phần quyết định thường đã do hai bạn tự lo, nên vai chủ hôn chủ yếu còn lại là phần lễ và phần đại diện. Điều đó có nghĩa là người được mời không cần phải là người lo tiền hay lo tổ chức, mà là người có tư cách đứng trước bàn thờ và trước họ hàng. Hiểu rõ điều này giúp bạn dễ mời người hơn, vì người được mời biết mình không phải gánh cả đám cưới.

Mỗi bên nhà trai và nhà gái có một chủ hôn riêng. Ở một số vùng, người đứng ra nói chuyện trong lễ ăn hỏi, rước dâu là một người khác, thường là người lớn tuổi có tiếng trong họ, giỏi ăn nói; người này đôi khi được gọi là trưởng đoàn hay đại diện họ. Khi bố mẹ không còn, nhiều nhà gộp hai vai này vào một người.

Chọn ai làm chủ hôn: các lựa chọn hay gặp

Bảng dưới đây gợi ý theo hoàn cảnh. Thứ tự không cố định; điều quyết định là quan hệ thật của bạn với người ấy và sự chấp nhận của họ hàng.

Người được mờiHợp khiLưu ý
Anh trai hoặc chị gái cảBố mẹ đã mất, anh chị đã thay bố mẹ lo việc nhàLựa chọn tự nhiên nhất ở nhiều gia đình; anh chị thường thấy vinh dự
Chú, bác ruột bên nội hoặc cậu, dì bên ngoạiAnh chị em còn nhỏ tuổi hơn bạn hoặc không ở gầnHỏi ý anh chị em trước để không ai thấy bị vượt mặt
Bố hoặc mẹ còn sống, cùng một người lớn đi kèmMột người đã mất, người kia còn nhưng yếuBố hoặc mẹ đứng danh nghĩa, người đi kèm nói thay và đỡ việc
Tự đứng ra cùng một người lớn trong họKhông còn người thân lớn tuổi gần gũiThường gặp ở người cưới sau năm mươi tuổi
Người thầy, người đỡ đầu hoặc bạn của bố mẹHọ hàng ở xa, ít qua lạiCần người ấy hiểu nếp nhà và được nhà kia biết trước

Nếu hai lựa chọn đều hợp, chẳng hạn anh cả và chú ruột, có thể để anh cả làm chủ hôn và mời chú ngồi ghế danh dự, nói vài lời trong tiệc. Một đám cưới có thể có nhiều người lớn được trọng vọng, không chỉ một.

Mời người làm chủ hôn cho phải phép

Làm chủ hôn là một việc trọng, nên lời mời cũng cần trang trọng hơn một lời nhờ thường. Ví dụ giả định của chị Diệp, năm mươi mốt tuổi, bố mẹ đã mất, nhờ anh trai cả làm chủ hôn:

  1. Chị Diệp hỏi ý các em trước, để chắc rằng không ai có ý kiến khác.
  2. Chị đến nhà anh, có mang theo chút quà, nói chuyện riêng với anh và chị dâu, không nhờ qua điện thoại.
  3. Chị nói rõ lý do: bố mẹ đã mất, anh là người thay bố mẹ trong nhà, chị muốn anh đứng ra trước bàn thờ và trước họ nhà trai.
  4. Chị nói luôn những việc anh cần làm và những việc anh không cần lo: phần tổ chức, tiền bạc đã có hai vợ chồng sắp cưới lo, anh chỉ đứng ra phần lễ và nói lời cảm ơn khách.
  5. Chị hỏi anh có muốn gặp người nhà trai trước không, và sắp một buổi cơm để anh gặp chủ hôn bên kia.
  6. Trước ngày cưới một tuần, chị gửi anh chương trình chi tiết, các mốc giờ anh cần có mặt và lời phát biểu gợi ý nếu anh muốn.

Người được mời thường cảm động vì được tin tưởng. Nếu người ấy từ chối vì sức khoẻ hay vì ngại nói trước đông người, hãy cảm ơn và hỏi họ có muốn đứng cạnh trong lễ gia tiên không, để vẫn có một vai mà họ thấy thoải mái.

Lễ gia tiên khi bố mẹ đã mất

Bàn thờ có ảnh bố mẹ. Lễ gia tiên vẫn diễn ra như mọi đám cưới, và có ảnh bố mẹ trên bàn thờ thường làm buổi lễ thêm xúc động. Người làm chủ hôn thắp hương, khấn báo theo nếp của gia đình, rồi đôi vợ chồng làm lễ.

Lời báo với bố mẹ đã khuất. Nhiều người viết một lời ngắn báo với bố mẹ, đọc thầm hoặc đọc khẽ trước bàn thờ trong phần lễ. Đây là khoảnh khắc riêng, không cần đưa vào chương trình chung.

Nơi làm lễ. Nếu nhà bố mẹ để lại do anh chị đang ở, lễ gia tiên thường làm ở đó. Nếu nhà đã bán hoặc ở xa, có thể làm ở nhà anh chị cả, nơi đang thờ bố mẹ. Bàn với người giữ bàn thờ từ sớm.

Trong tiệc cưới. Một tấm ảnh bố mẹ đặt ở bàn đón khách, hoặc một lời nhắc ngắn trong phần cảm ơn, là đủ để khách biết bố mẹ được nhớ tới. Không cần một phần tưởng niệm dài, vì có thể làm buổi tiệc chùng xuống.

Khi một bên còn bố mẹ, một bên đã không còn

Hoàn cảnh hay gặp ở người cưới muộn là bố mẹ nhà này còn khoẻ, còn nhà kia đã mất cả hai. Bên còn bố mẹ thường làm theo nếp đầy đủ: bố đứng chủ hôn, mẹ lo phần đón khách. Bên kia do anh chị hoặc chú bác đứng ra. Sự chênh lệch ấy dễ khiến người đã mất bố mẹ chạnh lòng, nhất là trong lễ ăn hỏi khi hai chủ hôn ngồi đối diện nhau.

Vài cách giúp cân bằng: bố mẹ bên còn sống nên đối xử với chủ hôn bên kia đúng như với thông gia, xưng hô trang trọng, mời ngồi ngang hàng. Trong lời phát biểu, chủ hôn bên còn bố mẹ có thể nhắc một câu tưởng nhớ ông bà bên kia, như một lời chào tới gia đình mới. Bên đã mất bố mẹ nên có ảnh bố mẹ trên bàn thờ trong lễ gia tiên, và có một người lớn đủ tư cách ngồi đối diện thông gia, không để người trẻ hơn đứng ra một mình.

Nếu người sắp cưới của bạn là bên đã mất bố mẹ, bạn nên để ý đến cảm xúc của họ trong những phần nghi lễ có bố mẹ bạn. Một câu hỏi riêng trước ngày cưới như "phần nào trong lễ em thấy khó nhất" thường giúp hai người tìm được cách sắp xếp mà không ai phải gượng.

Khi bố mẹ còn sống nhưng đã quá yếu

Trường hợp này khó hơn cả khi bố mẹ đã mất, vì bố mẹ còn đó, muốn có mặt, nhưng sức không cho phép làm hết vai. Cách hay được dùng là để bố hoặc mẹ giữ danh nghĩa chủ hôn và có mặt ở những phần quan trọng nhất, còn những việc tốn sức giao cho một người đi kèm.

Chẳng hạn trong lễ ăn hỏi, bố ngồi ghế chủ nhà, nói một câu chào ngắn, còn phần thưa chuyện do chú hoặc anh cả nói thay. Trong lễ gia tiên, bố thắp hương rồi ngồi ghế, không phải đứng suốt buổi. Trong tiệc, bố ngồi bàn đầu, lên sân khấu một lần để đôi vợ chồng mời rượu, rồi về sớm nếu mệt.

Nếu bố mẹ không thể đi tới nơi đãi tiệc, có thể làm lễ gia tiên tại nhà bố mẹ, rồi tiệc ở nơi khác mà không cần bố mẹ có mặt; hoặc mời một nhóm nhỏ người thân đến nhà ăn bữa cơm với bố mẹ hôm trước hay hôm sau. Gọi video trực tiếp cho bố mẹ trong phần lễ chính cũng là cách nhiều nhà dùng, miễn có một người ngồi cạnh bố mẹ để giúp cầm máy và trò chuyện. Hãy hỏi ý bác sĩ đang theo dõi bố mẹ nếu bố mẹ có bệnh mạn tính, để biết nên tránh điều gì trong ngày đông người.

Giữ sức cho người lớn tuổi đứng ra trong ngày cưới

Người làm chủ hôn, dù là bố mẹ hay anh chị, thường đã ngoài sáu mươi. Ngày cưới kéo dài từ sáng đến tối là quá sức với nhiều người. Một vài điều nên chuẩn bị:

  • Gửi lịch chi tiết từ trước để người ấy biết lúc nào cần có mặt, lúc nào được nghỉ.
  • Có một người cháu đi kèm cả ngày, biết thuốc người ấy đang uống, mang nước và đồ ăn nhẹ.
  • Chuẩn bị một phòng hoặc một góc yên tĩnh để nghỉ giữa lễ và tiệc.
  • Để người ấy về sớm sau phần chính, không cần ở lại đến lúc tiễn khách cuối cùng.
  • Hạn chế rượu bia; người dẫn chương trình và bàn đầu nên được dặn không ép người lớn tuổi uống.
  • Bố trí xe đưa đón, không để người lớn tuổi tự lái xe trong ngày đông người và có rượu bia.

Sau đám cưới, một lời cảm ơn riêng và một bữa cơm mời người làm chủ hôn là cách đáp lại tấm lòng của họ. Với người cưới muộn, những người đã thay bố mẹ đứng ra thường là người mình sẽ còn nương tựa lâu dài.

Câu hỏi thường gặp

Chủ hôn có bắt buộc phải là bố không?

Không. Đây là tập quán, không phải quy định. Mẹ, anh chị cả, chú bác, cô dì hay một người lớn trong họ đều có thể làm chủ hôn. Điều cần là người ấy được gia đình tin, hiểu nếp nhà và được nhà bên kia biết trước.

Người tái hôn có cần chủ hôn không?

Nếu có lễ gia tiên và lễ ăn hỏi, vẫn nên có người đứng ra phần lễ. Nếu hai bạn chỉ làm một bữa tiệc thân mật, có thể không cần vai chủ hôn chính thức, nhưng nhiều người vẫn mời một người lớn nói vài lời để buổi tiệc có phần trang trọng.

Anh em ruột nhỏ tuổi hơn mình có làm chủ hôn được không?

Được nếu gia đình chấp nhận, nhất là khi người em là người đang giữ việc thờ cúng bố mẹ. Một số nhà ngại vì thứ bậc, khi ấy có thể mời chú bác làm chủ hôn và để người em đứng cạnh trong lễ.

Nếu bố mẹ đã mất và không còn người thân lớn tuổi thì sao?

Hai bạn có thể tự đứng ra, mời một người bạn lâu năm của bố mẹ, một người thầy hay người hàng xóm thân thiết đi cùng. Đám cưới vẫn trang trọng khi người đứng ra là người thật lòng với bạn.

Chủ hôn có phải lo chi phí đám cưới không?

Không nhất thiết. Với người cưới muộn, chi phí thường do hai bạn tự lo. Khi mời chủ hôn, nên nói rõ phần tổ chức và tiền bạc đã có người lo, để người được mời không ngại nhận vai.

Bố hoặc mẹ đang nằm viện thì có nên lùi đám cưới không?

Tuỳ tình trạng và mong muốn của bố mẹ. Nhiều người lùi để bố mẹ kịp khoẻ lại và có mặt; cũng có người giữ ngày vì chính bố mẹ muốn vậy. Hãy hỏi bác sĩ về tình trạng của bố mẹ và hỏi bố mẹ trực tiếp trước khi quyết. Nếu giữ ngày, có thể làm thêm một lễ nhỏ bên giường bệnh hoặc khi bố mẹ về nhà.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138