TrongDai.comTrọng Đại
Tổng quản và đội người nhà

Trưởng đoàn bê tráp ăn hỏi: chọn người, tập đội và giữ nhịp đoàn từ xe đến bàn lễ

Việc của người lo đội bê tráp ăn hỏi: chốt số người, chọn đồng phục, tập đội một buổi, xếp hàng từ xe vào nhà gái và phối hợp với đội đỡ tráp bên kia.

Row of young Vietnamese men in matching red tunics carrying covered lacquered trays along a narrow village lane in Ninh Bình, shot from behind at morning light

Trưởng đoàn bê tráp là người lo cho cả đội bê tráp nhà trai từ khâu gom người, chọn đồng phục, tập đi, đến lúc dẫn đoàn vào nhà gái và đưa đội về an toàn. Người bê tráp chỉ cần nhớ chỗ đứng và cách trao; người lo đội thì phải nghĩ trước cho cả hàng: thiếu một người thì sao, ai bê tráp nào, xe chở tráp có đủ chỗ không, trời mưa thì che thế nào.

Bài này dành cho người được nhờ làm việc đó, thường là anh họ của chú rể, một người bạn thân đã từng đi bê tráp nhiều lần, hoặc chính tổng quản giao cho một người trong đội. Cách đứng, cách trao tráp của từng người bê đã có trong các bài về phép lịch sự khi đi ăn hỏi; ở đây đi theo góc người lo cả đoàn. Tập tục số tráp, lễ vật trong tráp mỗi vùng mỗi khác, nên mọi chi tiết về lễ vẫn hỏi người lớn hai nhà.

Việc của trưởng đoàn khác người bê tráp thế nào

Người bê tráp có một việc: bê chắc, đi đều, trao đúng người. Trưởng đoàn thì có nhiều việc nhỏ chạy song song, và hầu hết diễn ra trước ngày lễ. Phải biết số tráp và số người, phải gom đủ người cùng khung chiều cao, phải biết đồng phục thuê hay may, ai lo đi lấy, phải hẹn giờ tập, giờ tập trung, phải biết xe nào chở đội, xe nào chở tráp.

Trong ngày lễ, trưởng đoàn thường đi đầu hoặc đi cuối hàng, tuỳ cách nhà trai sắp xếp. Đi đầu thì giữ nhịp bước và dừng đúng chỗ; đi cuối thì nhìn được cả hàng, thấy ai bước lệch, ai cầm tráp nghiêng. Nhiều đoàn có hai người: một người dẫn ở đầu, một người trông ở cuối.

Một điểm hay bị hiểu nhầm: trưởng đoàn bê tráp không phải là người phát biểu trao lễ. Lời trao lễ là của đại diện nhà trai, thường là một người lớn tuổi trong họ. Trưởng đoàn chỉ cần biết lời đó nói lúc nào để cho đội vào đúng thời điểm, và biết lúc nào đội được phép lui ra.

Người làm trưởng đoàn cũng là đầu mối với tổng quản bên nhà trai. Mọi thay đổi về giờ, về xe, về số người phải đi qua người này, không để từng thành viên tự gọi hỏi lung tung.

Chọn người và chốt số người

Hỏi gia đình số tráp và số người cần. Số tráp do hai nhà thống nhất, nhiều nơi chuộng số lẻ, có nơi không câu nệ. Thường mỗi tráp một người bê, có nơi thêm người đi kèm cầm lọng hoặc bê mâm trầu cau. Trưởng đoàn chỉ cần con số cuối cùng, không cần bàn chuyện số tráp.

Ưu tiên người cùng khung chiều cao. Hàng bê tráp đẹp nhất khi các tráp ở cùng một độ cao. Không cần ai cao bằng ai, chỉ cần tránh chênh nhau quá nhiều. Nếu có chênh, xếp người cao ở đầu và cuối, người thấp ở giữa, nhìn từ xa vẫn đều.

Hỏi kỹ về sức khoẻ. Tráp bọc mâm nặng nhẹ khác nhau, có tráp đựng rượu, bánh, hoa quả khá nặng, phải bê đi một đoạn đường làng dưới nắng. Người đang đau lưng, đau vai hay vừa ốm dậy nên để đi kèm, không bê.

Có ít nhất một người dự bị. Sáng ngày lễ luôn có người báo ốm, kẹt xe, con sốt. Một người dự bị đã mặc đồng phục, đứng sẵn ở xe, cứu được cả hàng.

Tôn trọng tục lệ của hai nhà. Nhiều nơi chọn người bê tráp là nam thanh niên chưa vợ, người đỡ tráp bên nhà gái là nữ chưa chồng. Có nhà không đặt nặng chuyện này. Trưởng đoàn hỏi gia đình rồi làm theo, không tự đặt thêm điều kiện.

Đồng phục, giày và những thứ nhỏ hay quên

Đồng phục thường được thuê theo bộ, gồm áo dài hoặc áo the, khăn xếp, có nơi kèm quần trắng. Trưởng đoàn nên lấy số đo hoặc cỡ áo của từng người ít nhất một tuần trước, tính thêm một bộ dự phòng cho người thay. Ngày lấy đồ, mở ra kiểm từng bộ: đủ cúc, không rách, khăn đủ chiếc. Lỗi phát hiện ở cửa hàng thì đổi được, phát hiện sáng ngày lễ thì chỉ còn cách chịu.

Giày là chuyện hay quên. Áo dài đẹp mà mỗi người một đôi giày khác màu, có người đi dép lê, nhìn trong ảnh rất lộ. Hãy nhắn trước cho cả đội: giày tối màu, đế bám, đi được đường đất. Đế trơn đi trên sân gạch vừa rửa hoặc bậc thềm ướt là nguy cơ trượt khi tay đang bê tráp.

Những thứ nhỏ đáng mang theo trong một túi chung: kim băng, kim chỉ, khăn giấy, nước uống, vài chiếc ô, túi nilon lớn để che tráp nếu mưa. Thêm một chiếc khăn sạch để lau mồ hôi tay trước khi bê, vì mâm tráp sơn mài khá trơn khi tay ướt.

Buổi tập ngắn trước ngày lễ

Một buổi tập chừng hai mươi đến ba mươi phút là đủ, tốt nhất làm vào tối hôm trước hoặc sáng sớm ngày lễ ở sân nhà trai. Tập bằng tráp thật nếu có, không có thì dùng khay hoặc mâm cùng cỡ.

  1. Xếp hàng theo đúng thứ tự tráp gia đình đã định, mỗi người nhớ người đứng trước và sau mình.
  2. Tập tư thế bê: hai tay đỡ đáy, tráp cao ngang ngực hoặc theo cách nhà trai muốn, mắt nhìn thẳng.
  3. Tập đi đều một đoạn ngắn, dừng lại theo hiệu của người dẫn đầu.
  4. Tập động tác trao tráp và nhận lại tráp với người đóng vai đội đỡ tráp.
  5. Tập đứng chờ trong lúc người lớn nói chuyện: đứng yên, tráp vẫn ở tư thế, không nói chuyện riêng.
  6. Chốt hiệu lệnh: người dẫn đầu ra hiệu bằng tay hay bằng lời khi nào đi, khi nào dừng, khi nào trao.

Không cần tập đến mức ai cũng nhuần nhuyễn. Mục tiêu là mọi người biết thứ tự, biết hiệu lệnh và không ai bị bất ngờ. Người lần đầu đi bê tráp thường hồi hộp nhất ở khâu trao, nên tập riêng khâu đó thêm một hai lần.

Từ lúc lên xe đến lúc vào cửa nhà gái

Ngày lễ, phần lớn sự cố của đội bê tráp xảy ra ở quãng đường di chuyển chứ không phải trong lúc làm lễ. Trưởng đoàn nên đi theo trình tự sau.

  • Tập trung sớm hơn giờ xuất phát khoảng ba mươi phút, điểm danh, mặc đồng phục xong ở nhà trai.
  • Xếp tráp lên xe theo thứ tự ngược với thứ tự xuống, tráp nào xuống trước để sau cùng. Tráp có đồ dễ đổ như rượu, hoa quả xếp chắc, có người ngồi cạnh giữ.
  • Đội ngồi chung xe hoặc hai xe liền nhau, trưởng đoàn có số tài xế.
  • Đến gần nhà gái, dừng ở điểm hẹn trước, thường cách cổng một đoạn. Xuống xe, chỉnh lại áo, khăn, nhận tráp theo đúng thứ tự.
  • Chờ hiệu của đại diện nhà trai rồi mới đi vào. Đường làng hẹp thì đi một hàng, đường rộng có thể đi hai hàng theo cách hai nhà đã thống nhất.
  • Vào đến sân hoặc cửa, dừng theo hiệu, chờ đội đỡ tráp nhà gái ra.

Dọc đường, nhắc đội không uống rượu bia trước giờ lễ, kể cả khi được mời một chén cho ấm người. Bê tráp qua bậc thềm, qua đường làng có xe máy đi ngang, cần tỉnh táo. Rượu mừng, nếu có, để sau khi đã xong việc.

Phối hợp với người lo đội đỡ tráp nhà gái

Trao tráp là động tác của hai đội. Nếu hai trưởng đội nói chuyện với nhau trước một hôm, buổi lễ sẽ trơn tru hơn hẳn. Những điểm nên thống nhất:

ViệcCần thống nhất gìGhi chú
Số người hai bênBằng nhau hay không, ai trao cho aiThường từng cặp một, theo thứ tự tráp
Chỗ trao trápỞ cổng, ở sân hay trong nhàTuỳ nhà gái và chỗ đặt bàn lễ
Hiệu lệnhAi ra hiệu trao, ai ra hiệu luiNên là người dẫn chương trình hoặc đại diện hai nhà
Thời điểm mở trápMở ngay hay đặt lên bàn rồi mới mởTheo tục lệ nhà gái
Lại quảLúc nào trả tráp, đội nhà trai đứng đâu nhậnHỏi để đội không phải đứng chờ lâu
Ăn uống sau lễĐội nhà trai ngồi chung với ai, ngồi ở đâuTránh để đội đứng lúng túng sau khi trao

Ở nhiều nơi, sau lễ nhà gái có phong bì cảm ơn cho cả hai đội. Đó là việc của gia đình hai bên, trưởng đoàn chỉ cần biết để nhắc đội nhận lịch sự và cảm ơn, không bàn chuyện nhiều ít.

Sau lễ: nhận lại tráp và đưa đội về

Khi nhà gái lại quả, đội bê tráp nhận lại các tráp đã được chia lễ, theo thứ tự như lúc đến. Trưởng đoàn kiểm nhanh số tráp, xem có tráp nào đựng đồ dễ vỡ hay chất lỏng không để xếp lên xe cho chắc. Lễ vật lại quả là của nhà trai, không ai trong đội tự mở hay chia nhau giữa đường.

Về đến nhà trai, giao tráp lại cho người gia đình chỉ định, thường là mẹ chú rể hoặc một người phụ nữ lớn tuổi trong họ. Sau đó mới thay đồng phục, gom lại từng bộ, kiểm đủ khăn, đủ áo rồi giao cho người đi trả.

Nếu đoàn ở lại dự tiệc bên nhà gái, trưởng đoàn nên hỏi trước chỗ ngồi của đội để cả đội ngồi gần nhau, dễ gọi khi cần về. Đồng phục thuê thì cởi khăn, gấp gọn để một chỗ, tránh dính dầu mỡ trong lúc ăn, vì làm bẩn đồ thuê là thêm một khoản phải tính với cửa hàng.

Đừng quên đưa đội về. Đội bê tráp thường là người trẻ, có nhiều người đi xe máy đến. Nếu sau lễ có tiệc và có rượu, trưởng đoàn nên biết trước ai lái xe, nhắc người lái không uống, và sắp người chở giúp những ai đã uống. Một lời cảm ơn riêng tới từng người trong đội, kể cả qua tin nhắn tối hôm đó, giữ được tình cảm cho lần sau nhà khác cần nhờ.

Câu hỏi thường gặp

Trưởng đoàn bê tráp có phải là người bê tráp không?

Có nơi trưởng đoàn bê luôn tráp đầu tiên, có nơi đi trống tay để dẫn hàng và trông cả đội. Nếu số người vừa đủ, nên để trưởng đoàn đi không để tiện xử lý khi có người lỡ bước hay cần chỉnh tráp.

Đội bê tráp có cần tập trước không?

Nên có một buổi tập ngắn khoảng hai mươi đến ba mươi phút, tập thứ tự, tư thế bê, hiệu lệnh và động tác trao. Người lần đầu đi bê tráp sẽ bớt hồi hộp rất nhiều sau buổi tập này.

Thiếu người bê tráp vào phút chót thì làm sao?

Dùng người dự bị đã chuẩn bị sẵn đồng phục. Nếu không có, nhờ một người trong đoàn nhà trai cùng khung chiều cao, cho mặc bộ dự phòng, và báo cho đội đỡ tráp nhà gái biết để khớp thứ tự.

Đồng phục bê tráp nên thuê hay may?

Phần lớn gia đình thuê theo bộ vì chỉ dùng một buổi. Khi thuê, lấy cỡ áo từng người sớm, tính thêm một bộ dự phòng và kiểm kỹ từng bộ lúc nhận để đổi kịp nếu thiếu cúc, rách hay thiếu khăn.

Đội bê tráp có được uống rượu trong lễ ăn hỏi không?

Không nên uống trước và trong lúc bê tráp. Sau khi xong việc, nếu có tiệc thì tuỳ từng người, nhưng ai lái xe về thì không uống. Trưởng đoàn nên biết trước ai lái xe để sắp người chở giúp.

Có cần nói chuyện trước với đội đỡ tráp nhà gái không?

Rất nên. Hai người lo hai đội thống nhất số người, chỗ trao, hiệu lệnh và lúc lại quả thì buổi lễ trơn tru, không ai đứng chờ lúng túng giữa sân.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138