Khi tái hôn, tài sản mỗi người có trước khi đăng ký kết hôn lần này vẫn là tài sản riêng của người ấy, trừ khi tự nguyện nhập vào tài sản chung; còn tài sản chung với người cũ mà chưa chia thì vẫn là của chung với người cũ. Đó là hai nguyên tắc cơ bản theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014 mà người tái hôn nên nắm trước khi cưới.
Cách lập văn bản thoả thuận tài sản trước hôn nhân đã có trong cẩm nang cưới hỏi chung. Bài này dành cho những câu hỏi riêng của người tái hôn: tài sản từ cuộc hôn nhân trước đã chia hay chưa, sống trong nhà riêng của một người thì sao, khoản cấp dưỡng cho con với người cũ, phần dành cho con riêng và cách nói chuyện tiền bạc với người mới mà không làm tổn thương nhau. Bài chỉ nêu nguyên tắc; trường hợp cụ thể nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Tài sản của bạn đang ở trạng thái nào
Trước khi bàn với người mới, bạn nên tự liệt kê tài sản của mình và xác định từng thứ đang ở trạng thái nào. Bảng dưới đây giúp phân loại theo nguyên tắc chung.
| Loại tài sản | Trạng thái thường gặp | Việc nên làm trước khi cưới |
|---|---|---|
| Nhà, đất được chia riêng khi ly hôn | Tài sản riêng của bạn | Giữ bản án, quyết định hoặc văn bản chia và giấy chứng nhận đã sang tên |
| Nhà, đất có với người cũ nhưng chưa chia | Vẫn là tài sản chung với người cũ | Tìm hiểu việc thoả thuận chia hoặc yêu cầu giải quyết; đừng coi là của riêng mình |
| Tài sản có trước cả cuộc hôn nhân đầu | Thường là tài sản riêng nếu chưa nhập vào tài sản chung cũ | Kiểm lại giấy tờ, xem có lúc nào đã nhập chung chưa |
| Tài sản chung với người vợ hoặc chồng đã mất | Một phần là di sản của người đã mất | Tìm hiểu việc khai nhận, phân chia di sản với các con, bố mẹ người đã mất |
| Tiền tiết kiệm, cổ phần, vốn kinh doanh có trước lần cưới này | Tài sản riêng | Giữ sao kê, giấy tờ góp vốn có ngày tháng trước ngày đăng ký kết hôn |
| Khoản nợ còn lại từ cuộc hôn nhân trước | Nghĩa vụ của bạn hoặc chung với người cũ tuỳ cách đã giải quyết | Nói rõ với người mới, giữ giấy tờ về khoản nợ |
Phân loại này chỉ là bước đầu. Mỗi tài sản có lịch sử riêng, và chỉ cần một lần ký giấy nhập chung hay một lần sang tên là trạng thái có thể đã khác. Với những tài sản lớn, nhờ luật sư xem giấy tờ là cách chắc nhất.
Nhà còn chung với người cũ mà chưa chia
Đây là hoàn cảnh hay gặp hơn nhiều người nghĩ. Khi ly hôn, hai người có thể chỉ giải quyết chuyện con, còn tài sản thì để đó, hẹn sau này tự thoả thuận. Nhiều năm trôi qua, một người vẫn ở trong căn nhà ấy và quen coi như của mình. Theo nguyên tắc chung, nếu chưa chia, căn nhà vẫn là tài sản chung của hai người cũ, dù ai đang ở.
Khi người đang ở căn nhà ấy tái hôn và đưa người mới về sống cùng, rủi ro tăng lên. Người cũ có thể yêu cầu chia, có thể không đồng ý cho người mới ở, và người mới có thể bỏ tiền sửa sang mà không rõ quyền lợi của mình ra sao. Chưa kể nếu người đứng tên qua đời, chuyện thừa kế sẽ phức tạp hơn nhiều vì liên quan cả người cũ, các con và người mới.
Vì vậy, trước khi tái hôn, nếu còn tài sản chung chưa chia với người cũ, bạn nên tìm cách giải quyết dứt điểm: tự thoả thuận và làm văn bản chia theo đúng thủ tục, hoặc yêu cầu Toà án giải quyết nếu không thoả thuận được. Việc này có thể mất thời gian, nên bắt đầu sớm. Hãy hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về cách làm phù hợp với giấy tờ bạn đang có.
Sống trong nhà riêng của một người sau khi cưới
Nhà vẫn là tài sản riêng. Theo nguyên tắc chung, căn nhà một người có trước khi kết hôn vẫn là tài sản riêng của người ấy sau khi cưới, dù hai vợ chồng cùng ở. Nó chỉ trở thành tài sản chung nếu chủ nhà tự nguyện nhập vào, thường bằng văn bản theo đúng thủ tục.
Tiền chung bỏ vào sửa nhà. Đây là chỗ hay sinh tranh cãi. Nếu sau cưới hai vợ chồng dùng thu nhập chung để sửa, nâng tầng căn nhà riêng của một người, phần đóng góp ấy có thể được tính đến khi có tranh chấp. Ghi chép rõ khoản chi, giữ hoá đơn và nói thẳng với nhau từ trước giúp tránh hiểu lầm.
Thu nhập từ tài sản riêng. Theo chế độ tài sản luật định, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân, chẳng hạn tiền cho thuê nhà, thường được tính là tài sản chung, trừ khi hai người thoả thuận khác theo đúng thủ tục. Nhiều người tái hôn không biết điều này.
Chỗ ở của cả nhà. Khi căn nhà riêng là nơi ở duy nhất của gia đình, luật có những quy định nhằm bảo đảm chỗ ở cho vợ chồng khi định đoạt căn nhà ấy. Nếu bạn định bán hay thế chấp căn nhà riêng sau khi cưới, nên tìm hiểu kỹ trước.
Con riêng sống cùng. Nếu con riêng của người mới về sống trong nhà bạn, cần nói rõ với nhau chuyện sinh hoạt, chi tiêu. Quan hệ cha dượng, mẹ kế với con riêng có những quyền và nghĩa vụ nhất định theo luật khi sống chung, nhưng không tự động làm thay đổi quyền sở hữu nhà.
Cấp dưỡng và nghĩa vụ với con từ cuộc hôn nhân trước
Tái hôn không làm thay đổi nghĩa vụ của bạn với con từ cuộc hôn nhân trước. Nếu bạn đang cấp dưỡng cho con theo bản án hoặc thoả thuận khi ly hôn, khoản ấy vẫn tiếp tục. Ngược lại, nếu bạn đang nhận cấp dưỡng cho con từ người cũ, việc bạn tái hôn cũng không tự làm chấm dứt nghĩa vụ của họ. Muốn thay đổi mức hay cách cấp dưỡng, phải theo thủ tục mà luật quy định.
Người mới nên biết rõ những khoản này từ trước khi cưới, vì nó ảnh hưởng tới ngân sách của gia đình mới. Đừng để người mới phát hiện sau cưới rằng một phần thu nhập của bạn hằng tháng đã có chỗ dùng. Sự minh bạch này còn giúp người mới hiểu và tôn trọng mối quan hệ giữa bạn và con, thay vì coi đó là gánh nặng.
Với những khoản đóng góp cho con không có trong bản án, như học thêm, du học, sửa nhà cho con khi con lớn, hai vợ chồng mới nên thống nhất phần nào lấy từ tài sản riêng của bạn, phần nào từ thu nhập chung. Nói trước bao giờ cũng nhẹ hơn tranh cãi sau.
Phần dành cho con riêng và chuyện thừa kế
Đây là nỗi lo lớn nhất của nhiều người tái hôn và của các con họ. Vài nguyên tắc chung để bạn biết mình cần tìm hiểu thêm ở đâu:
- Khi một người mất mà không có di chúc, vợ hoặc chồng hợp pháp lúc đó thuộc nhóm người được hưởng thừa kế đầu tiên, cùng với các con và bố mẹ của người mất. Tức là người mới cũng có phần trong tài sản riêng của bạn.
- Con riêng của bạn là con đẻ của bạn nên có quyền thừa kế như mọi người con. Nhưng con riêng của người mới không đương nhiên được hưởng thừa kế từ bạn; có những trường hợp được tính khi giữa hai người có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng như cha con, mẹ con, và việc này cần xem xét cụ thể.
- Nếu bạn có ý định rõ ràng về việc để lại tài sản nào cho ai, lập di chúc hợp lệ là cách chủ động nhất.
- Dù có di chúc, pháp luật vẫn có quy định một số người được hưởng một phần nhất định dù không có tên trong di chúc. Người lập di chúc nên tìm hiểu kỹ để di chúc không bị tranh chấp.
- Tặng cho con một phần tài sản khi còn sống cũng là một lựa chọn, nhưng có hệ quả về thuế, phí và quyền lợi riêng, cần cân nhắc với người hiểu luật.
Các nguyên tắc trên chỉ để bạn hình dung. Mỗi gia đình tái hôn có cấu trúc riêng, với con chung, con riêng hai phía, bố mẹ già, nên hãy hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi quyết định cách sắp xếp.
Nói chuyện tài sản với người mới mà không làm tổn thương
Phần khó nhất không nằm ở luật mà ở cuộc trò chuyện. Ví dụ giả định của bà Vân, năm mươi tám tuổi, có một căn nhà riêng và hai con đã lớn, chuẩn bị cưới ông Đức:
- Bà Vân chọn nói chuyện vào một buổi tối yên tĩnh, khi hai người đã quyết định cưới nhưng chưa bàn chuyện tổ chức.
- Bà mở đầu bằng lý do: bà muốn hai con yên tâm, và muốn ông Đức không bị đặt vào thế khó nếu có chuyện gì xảy ra với bà.
- Bà kể tài sản mình có và dự định của mình: căn nhà sẽ để lại cho hai con, còn khoản tiết kiệm bà muốn dùng chung cho hai người lúc về già.
- Bà hỏi ông Đức về hoàn cảnh của ông, và lắng nghe mà không phán xét.
- Hai người hẹn cùng đi gặp luật sư để hiểu đúng quy định, trước khi nói với các con.
- Sau khi đã có hướng rõ ràng, bà gọi hai con về, nói với các con cùng lúc với ông Đức có mặt.
Cuộc trò chuyện ấy không làm hai người xa nhau. Ngược lại, khi đã rõ ràng, hai người không còn phải nghĩ ngợi mỗi lần các con nhắc tới căn nhà. Nói về tiền bạc sớm là cách giữ cho tình cảm khỏi bị tiền bạc chen vào sau này.
Câu hỏi thường gặp
Căn nhà có trước khi tái hôn có thành tài sản chung không?
Theo nguyên tắc của Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản có trước khi kết hôn là tài sản riêng, trừ khi bạn tự nguyện nhập vào tài sản chung. Nên giữ giấy tờ chứng minh căn nhà có trước ngày đăng ký kết hôn.
Ly hôn chưa chia tài sản có tái hôn được không?
Được. Việc chia tài sản không phải điều kiện để kết hôn lại. Nhưng tài sản chưa chia vẫn là tài sản chung với người cũ, nên dễ phát sinh tranh chấp về sau. Nên giải quyết trước khi cưới; trường hợp cụ thể hãy hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Con riêng của chồng có được thừa kế tài sản của vợ kế không?
Không đương nhiên. Con riêng của người kia chỉ được hưởng trong một số trường hợp, chẳng hạn khi có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng như mẹ con, hoặc khi có tên trong di chúc. Điều kiện cụ thể cần được xem xét theo từng trường hợp với luật sư.
Tiền cho thuê căn nhà riêng sau khi tái hôn là của ai?
Theo chế độ tài sản luật định, hoa lợi, lợi tức từ tài sản riêng phát sinh trong thời kỳ hôn nhân thường được tính là tài sản chung. Nếu muốn khác, hai người cần có thoả thuận hợp lệ, thường phải làm trước khi đăng ký kết hôn.
Tái hôn có phải tiếp tục cấp dưỡng cho con với vợ cũ không?
Có. Tái hôn không làm chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng đã được xác định. Muốn thay đổi mức hoặc cách cấp dưỡng, cần thoả thuận lại hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục.
Có cần lập di chúc khi tái hôn ở tuổi trung niên?
Không bắt buộc, nhưng nhiều người tái hôn chọn lập di chúc để ý định của mình về tài sản được rõ ràng, nhất là khi có con riêng hai phía. Di chúc phải lập đúng hình thức mới có giá trị; hãy hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được hướng dẫn.