Khi đám cưới con muốn khác hẳn điều bố mẹ hình dung, việc đầu tiên bố mẹ nên làm là tự hỏi vì sao mình muốn như vậy, rồi chia mong muốn của mình thành ba loại: điều cốt lõi của nếp nhà, điều chỉ là thói quen, và điều xuất phát từ nỗi sợ người ta nói. Điều cốt lõi thì nói rõ và xin con giữ; hai loại sau thì phần lớn có thể nhường. Nhường cho trọn, không nhường nửa vời rồi nhắc mãi.
Bài này dành cho bố mẹ, không phải cho hai con. Phần cô dâu chú rể nói chuyện với bố mẹ về quy mô đám cưới đã có các bài riêng trên trang; ở đây là những gì diễn ra trong lòng người làm cha mẹ khi thấy đám cưới của con không giống đám cưới của mình ngày trước, không giống đám cưới con nhà hàng xóm, và cách đi qua cảm giác ấy mà không làm con buồn.
Vì sao bố mẹ có sẵn một hình dung
Hầu hết bố mẹ đã mang trong đầu một đám cưới cho con từ rất lâu, có khi từ lúc con còn nhỏ. Hình dung ấy được dựng từ nhiều mảnh: đám cưới của chính mình, có thể đã làm vội, làm thiếu vì hoàn cảnh ngày ấy; những đám cưới trong họ, trong làng mà mình từng dự; những gì ông bà dặn về lễ nghĩa; và cả những điều mình từng hứa với bản thân rằng con mình sẽ được hơn thế.
Vì vậy, khi con nói muốn làm khác, như không rước dâu bằng đoàn xe, không có sân khấu, mặc trang phục khác truyền thống, tổ chức ở một nơi bố mẹ chưa từng nghe, cảm giác hụt không chỉ đến từ chuyện hình thức. Nó chạm vào một giấc mơ cũ. Hiểu được điều này giúp bố mẹ bớt trách con, vì con không hề biết mình đang làm vỡ một giấc mơ; con chỉ đang chuẩn bị ngày của mình.
Cũng nên nhớ rằng mỗi thế hệ cưới theo cách của thời mình. Đám cưới của bố mẹ ngày trước hẳn cũng khác đám cưới của ông bà, và ông bà khi ấy có lẽ cũng từng thấy lạ.
Ba loại mong muốn của bố mẹ
Ngồi xuống và viết ra mọi điều mình mong cho đám cưới của con, rồi xếp từng điều vào một trong ba cột. Cách xếp này không cần đưa cho con xem; nó để bố mẹ tự rõ lòng mình trước.
| Loại | Dấu hiệu nhận ra | Ví dụ thường gặp |
|---|---|---|
| Cốt lõi của nếp nhà | Nếu bỏ, bố mẹ thấy mất gốc, ông bà buồn thật | Lễ gia tiên trước bàn thờ, con chào ông bà, mời họ hàng gần |
| Thói quen | Nhà mình vẫn làm thế, nhưng không giải thích được vì sao phải thế | Màu cổng cưới, kiểu mâm cỗ, giờ đón khách, thứ tự chương trình |
| Nỗi sợ người ta nói | Lý do bắt đầu bằng "người ta sẽ nghĩ…" | Phải có đoàn xe dài, phải mời đủ cơ quan, phải bằng nhà bên cạnh |
Phần lớn bố mẹ khi làm thật bài tập này đều thấy cột đầu ngắn hơn mình tưởng, và cột cuối dài hơn mình muốn thừa nhận. Đó không phải điều đáng xấu hổ; ai sống giữa làng xóm, họ hàng cũng mang nỗi lo ấy. Chỉ là nó không nên là thứ quyết định ngày vui của con.
Giữ cho chắc những điều cốt lõi
Nói ra sớm, nói ít. Chọn hai, ba điều thật sự quan trọng với nhà mình và nói với con từ đầu, trước khi con chốt kế hoạch. Một danh sách dài mười điều sẽ khiến con không phân biệt được đâu là điều bố mẹ thật sự cần.
Giải thích vì sao. Con sẵn lòng giữ một nghi lễ hơn khi hiểu ý nghĩa của nó với ông bà, với dòng họ. "Ông con mong được thấy con lạy trước bàn thờ tổ" có sức nặng hơn nhiều so với "nhà mình phải thế".
Đề nghị cách giữ phù hợp với kế hoạch của con. Lễ gia tiên có thể làm gọn trong nửa giờ buổi sáng, chỉ người trong nhà, trước khi hai con đi tổ chức theo cách mình muốn. Giữ cốt lõi không có nghĩa là giữ nguyên hình thức cũ.
Chấp nhận khi con cũng có điều cốt lõi riêng. Có con muốn bạn thân đứng cạnh trong lễ, có con muốn một lời thề tự viết. Đó là phần của con, bố mẹ nên giữ cho con như mong con giữ phần của mình.
Mấy câu tự hỏi trước khi góp ý với con
Trước khi mở lời phản đối một chi tiết trong kế hoạch của con, bố mẹ dừng lại vài phút và tự trả lời những câu dưới đây. Nhiều góp ý sẽ tự rơi rụng sau bước này, và những góp ý còn lại sẽ được nói rõ ràng hơn.
- Nếu con làm đúng như con muốn, điều tệ nhất có thể xảy ra là gì, và nó có thật sự tệ không?
- Mười năm nữa, chi tiết này còn có ai nhớ không, hay chỉ còn lại kỷ niệm về việc cả nhà đã giận nhau vì nó?
- Mình muốn điều này cho con, cho ông bà, hay cho chính mình?
- Nếu chính bố mẹ ngày trước bị ông bà bắt làm theo một ý mình không thích, mình đã thấy thế nào?
- Góp ý này mình đã nói lần nào chưa? Nếu đã nói, nhắc lại có thêm được gì không?
- Mình có đang đem đám cưới của con ra so với đám cưới của nhà khác không?
Không phải câu nào cũng có câu trả lời dễ chịu. Nhưng chỉ cần thành thật với mình ở vài câu, bố mẹ sẽ thấy rõ phần nào đáng giữ, phần nào nên nhường, và bước vào cuộc nói chuyện với con bằng giọng bình tĩnh hơn hẳn.
Những chỗ bố mẹ thường có thể nhường
Danh sách dưới đây là những chỗ mà nhiều gia đình, sau khi nghĩ kỹ, thấy có thể để hai con quyết. Không phải nhà nào cũng nhường hết; mỗi chỗ nhường được là một chỗ bớt căng.
- Trang phục của cô dâu chú rể, kể cả khi khác áo dài truyền thống.
- Nơi tổ chức tiệc, cách trang trí, màu sắc, âm nhạc.
- Chương trình tiệc: có sân khấu hay không, có người dẫn chuyên nghiệp hay bạn bè dẫn.
- Kiểu thiệp, cách mời bạn bè của hai con.
- Chụp ảnh, quay phim theo phong cách nào.
- Những nghi thức mới như trao lời hứa, rót rượu, cắt bánh, hoặc không làm các nghi thức ấy.
- Việc đoàn rước dâu đông hay gọn, đi xe gì.
Khi nhường, nhường hẳn. Bố mẹ đã nói "việc này để các con quyết" thì không quay lại góp ý từng chi tiết, không nói với họ hàng "tại chúng nó muốn thế chứ nhà mình thì…" — một câu như vậy, dù nói nhỏ, sẽ đến tai con.
Đối diện với nỗi sợ "người ta nói"
Nỗi sợ này có thật. Ở nhiều làng quê, nhiều khu phố cũ, đám cưới là dịp cả cộng đồng nhìn vào một gia đình, và lời bàn ra tán vào có thể theo bố mẹ nhiều tháng. Bố mẹ sống ở đó lâu dài, còn con có khi đã ra thành phố. Vì vậy lo lắng của bố mẹ không vô lý.
Nhưng nên tự hỏi: người ta sẽ nói gì, và lời ấy nặng đến đâu? Phần lớn lời bàn tán về đám cưới tắt sau vài tuần, khi có đám cưới khác. Còn những gì con nhớ về cách bố mẹ cư xử trong mùa cưới của mình thì kéo dài cả đời.
Một cách cân bằng là bố mẹ giữ phần đối nhân xử thế với cộng đồng theo cách riêng của mình, không cần ép vào đám cưới của con. Ví dụ, mời hàng xóm một bữa cơm, mang kẹo bánh sang biếu, kể chuyện con cưới bằng giọng vui. Khi bố mẹ tự tin về lựa chọn của con, người nghe cũng ít khi bắt bẻ.
Nói với họ hàng về đám cưới khác lệ của con
Khi đã nhường, bố mẹ thường là người phải trả lời họ hàng. Cách trả lời nhất quán, bình thản giúp bảo vệ con và giữ thể diện cho chính mình.
- Báo trước với vài người lớn có tiếng nói trong họ, giải thích ngắn gọn vì sao con chọn cách này, và rằng bố mẹ đã đồng ý.
- Chuẩn bị một câu trả lời chung cho mọi người hỏi, ví dụ: "Các cháu muốn làm theo kiểu các cháu, nhà vẫn giữ lễ gia tiên đầy đủ."
- Nói bằng giọng đồng thuận, không phải giọng phân trần. Người nghe cảm nhận được bố mẹ đứng cùng con hay đang đổ lỗi cho con.
- Không tranh luận khi có người chê. Một câu cảm ơn quan tâm rồi chuyển chuyện là đủ.
- Sau đám cưới, kể những điều đẹp của ngày ấy. Câu chuyện bố mẹ kể sẽ là phiên bản họ hàng nhớ.
Những bố mẹ đứng ra bảo vệ lựa chọn của con trước họ hàng thường nhận lại sự biết ơn sâu sắc của con, nhiều hơn mọi khoản góp tiền.
Khi nhường rồi mà lòng vẫn buồn
Có những lúc bố mẹ đã nhường bằng lời, nhưng trong lòng vẫn tiếc. Điều đó tự nhiên. Không cần giả vờ vui; chỉ cần không biến nỗi tiếc ấy thành lời nhắc với con, thành vẻ mặt nặng trong ngày cưới, hay thành câu "giá mà" sau này.
Một cách đỡ buồn là tìm cho mình một phần trong đám cưới mà mình được làm theo ý mình: tự tay chuẩn bị mâm lễ gia tiên, may cho mình một bộ áo dài, đón họ hàng ở quê lên theo cách mình muốn, chuẩn bị một lời dặn con thật kỹ. Có phần của mình, bố mẹ thấy mình vẫn là người góp vào ngày vui, không chỉ là người đứng ngoài nhìn.
Nếu sự khác biệt quá lớn, bố mẹ thấy bị tổn thương thật và không thể nói chuyện với con mà không giận, nên nhờ một người cả hai bên tin cậy ngồi cùng, hoặc tìm đến chuyên gia tư vấn gia đình. Không phải vì có chuyện gì nghiêm trọng, mà vì đôi khi một người thứ ba giúp mỗi bên nghe được nhau.
Câu hỏi thường gặp
Con muốn bỏ hẳn lễ gia tiên thì bố mẹ nên phản ứng thế nào?
Hỏi con lý do trước, có thể vì lịch gấp, vì khác niềm tin, hay vì con nghĩ nó rườm rà. Giải thích ý nghĩa của lễ với ông bà và gia đình, đề nghị một cách làm gọn trong thời gian ngắn. Nếu con vẫn không muốn vì lý do niềm tin, cần tôn trọng và tìm cách khác để con chào ông bà.
Con muốn mặc trang phục không truyền thống trong lễ ở nhà thì có nên phản đối?
Trang phục là phần của con. Bố mẹ cứ nói mong muốn con mặc áo dài khi làm lễ trước bàn thờ vì ông bà, nhưng nếu con chọn khác, nên nhường. Nhiều cặp vẫn đổi áo dài cho phần lễ và mặc trang phục mình thích cho phần tiệc.
Họ hàng cứ bàn ra tán vào về đám cưới của con thì bố mẹ làm sao?
Trả lời ngắn gọn, nhất quán, bằng giọng đồng thuận với con. Không tranh luận, không kể lể. Phần lớn lời bàn tán tự tắt sau vài tuần. Nếu một người lớn trong họ quá gay gắt, nói chuyện riêng với người ấy, giải thích bố mẹ đã đồng ý.
Đám cưới của mình ngày trước thiếu thốn, giờ muốn bù cho con có sai không?
Mong con được hơn mình là tình thương. Chỉ cần nhớ rằng điều mình thiếu ngày trước có thể không phải điều con cần hôm nay. Hỏi con muốn gì trước, rồi góp vào phần đó. Đừng biến đám cưới của con thành nơi bù cho đám cưới của mình.
Bố và mẹ không đồng ý với nhau về việc nhường con thì sao?
Bố mẹ nên ngồi với nhau, mỗi người tự xếp mong muốn của mình thành ba loại cốt lõi, thói quen, sợ người ta nói, rồi so sánh. Thường hai người sẽ thấy điểm chung ở phần cốt lõi. Thống nhất trước khi nói với con để con không phải chọn đứng về phía ai.
Nhường con hết thì có bị coi là bố mẹ không có tiếng nói không?
Không. Bố mẹ biết chọn giữ vài điều quan trọng và để con quyết phần còn lại là người có tiếng nói rõ ràng nhất. Con nghe bố mẹ hơn khi bố mẹ không góp ý vào mọi thứ, và chính sự tin tưởng ấy là uy tín của bố mẹ.